တင္ျပ-ေဆြးေႏြး-ေရးသားခ်က္မ်ား။ ညြန္႔ေပါင္းသတင္းလႊာ။ ယမုန္နာေဆးခန္း။ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲ။ ျပည္ေထာင္စုအေရး။ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ၏ စာမ်ား။ My writings ပုလဲသြယ္၊ ႏိုင္ငံေရး-စာမ်က္ႏွာ။

Monday, March 2, 2009

ကယားျပည္နယ္ - ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ လြတ္လပ္ေရး။

CRPP ၏ (၅၃)ႏွစ္ေျမာက္ ျပည္ေထာင္စုေန႔အထိမ္းအမွတ္ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ျပည္ေထာင္စုသေဘာတရားမ်ားစာအုပ္ ေကာက္ႏုတ္စာ။

ကယားျပည္နယ္ - ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ လြတ္လပ္ေရး
(ကယားအမ်ိဳးသားပုဂၢိဳလ္ႀကီးတဦး၏ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ေရးသားထားခ်က္ကို ျမန္မာဘာသာသို႔ ျပန္ဆိုထားျခင္းျဖစ္သည္)

ကရင္နီလူမ်ိဳးစုသည္ ကရင္အမ်ိဳးသာမ်ား၏ အဆက္အႏြယ္လူမ်ိဳးစုျဖစ္သည္။ ကရင္ (ကရင္နီလူမ်ိဳးစုမ်ား အပါအဝင္) အမ်ိဳးသားတို႔သည္ ေမာ္ဂိုလီယံလူမ်ိဳးမ်ား၏ အဆက္အႏြယ္မ်ားျဖစ္သည္ဟု ယူဆရသည္။ ေတာင္ဘက္အရပ္ ရွမ္းျပည္ဘက္သို႔ ေျပာင္းေရႊ႔လာၾကၿပီး ရွမ္းျပည္ေဒသ၏ အေရွ႕ပုိင္းတြင္ အေျခစိုက္ ေနထုိင္ၾကသည္။ ထုိေဒသ၏ေတာင္ပုိင္း၌ ကရင္ မ်ားကလည္းေကာင္း၊ ေျမာက္ပုိင္းတြင္ ကရင္နီမ်ား ကလည္းေကာင္း၊ ကေန႔ထက္တုိင္ အေျခစုိက္ေနထုိင္လ်က္ရွိၾကသည္။ ကရင္နီေဒသတြင္ ကရင္နီ (ေခၚ) ကယားႏွင့္ ကယန္း (ေခၚ) ဂဲခုိ၊ ဂဲဂါး၊ ဃခူ၊ ဃငန္၊ ကေယာႏွင့္ မႏူး လူမ်ိဳးစုမ်ား ေနထုိင္သည္။

ကရင္နီလူမ်ိဳးမ်ားသည္ ၄င္းတို႔ကို ကယား (သို႔မဟုတ္) ပရားၾကယား (PRA-KAYAS) ဟု ေခၚၾကသည္။ ျမန္မာဘုရင္မ်ားလက္ထက္တြင္ ကရင္နီေဒသ၌ နယ္ေျမ (၅)ခု ရွိ သည္။ နယ္ေျမတခုစီကို ေစာဖ်ားဒူ ဟုေခၚသည့္ အႀကီး အကဲမ်ားကအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကသည္။ ထုိေခတ္မတုိင္မီက ကရင္နီနယ္ေျမေဒသကို တဦးတည္းေသာအႀကီးအကဲမ်ားကအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကသည္။ ၄င္းအား ဘူးေဖၚ (BU-HPAW) ဟု ေခၚေဝၚၾကၿပီး၊ လူထုက ၾကည္ညိဳ ေလးစားျခင္းခံရသည္။ “ဘူးေဖၚ”၏ အဓိပၸါယ္မွာ “စပါးက်ီ”ျဖစ္သည္။

ထုိေနာက္ ဖားဘန္႔ (HPA BANT) ဟုေခၚတြင္ေသာ အႀကီးအကဲ ေခတ္၌ ကရင္နီနယ္ေဒသ၏ အေရွ႕ပုိင္း နယ္ေျမေဒသကို ေစာလေဖြ (SAW LA PHAW) အား အုပ္ခ်ဳပ္ေစရန္ ခြဲေဝေပးလုိက္သည္။ HPA BAUT သို႔မ ဟုတ္ HPAW BANT ဟု လည္း ေခၚေဝၚၿပီး HPAW သို႔မဟုတ္ “ဖြ” သို႔မဟုတ္ “ေဖြ”၏ အဓိပၸါယ္မွာလည္း “စပါးက်ီ” ျဖစ္ပါသည္။

အေနာက္ပုိင္းနယ္ေျမေဒကိုမူ ေဘာလခဲ (BAWLKEH, ALSO CALLED BOOT-TA-KHT) ၾကယ္ဘိုးႀကီး (KE-PO-GEE)၊ ေနာက္ပုလဲ (NAUNG-PA-LE)၊ နာမ္ခံု (NAM-ME-KON) ဟု ေဒသငယ္မ်ားျဖင့္ခြဲျခား လုိက္သည္။

ေစာလေဖါသည္ မင္းတုန္မင္းႏွင့္ သီေပါဘုရင္မ်ားထံတြင္ ေလးစားစြာသစၥာခံယူသည္။ ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕ တပ္မ်ားကို တြန္းလွန္ တုိက္ခုိက္ခဲ့ သည္။ သို႔ေသာ္ အေရးနိမ့္သျဖင့္ ၄င္း၏ လက္ေအာက္ ေစာလဝီ (SAW LA WE) (ကယားဘာသာအားျဖင့္ ဝီရဲ WEE-REH ဟုေခၚသည္) အား ၄င္း၏အႀကီးအကဲရာထူးကို လႊဲေျပာင္းေပးလုိက္သည္။

ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕တို႔ အထက္ျမန္မာႏုိင္ငံကို သိမ္းပုိက္ၿပီး ေနာက္၌ ျမန္မာႏွင့္ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕ အာဏာပုိင္မ်ားတို႔က ကရင္နီနယ္ေျမ ေဒသကို သက္ဆုိင္ရာအႀကီးအကဲမ်ားအား ကိုယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္အာဏာ မ်ားေပးကာ အုပ္ခ်ဳပ္ေစရန္ သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။

ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕ေခတ္၌ နာမ္မဲခံုႏွင့္ ေနာက္ပုလဲေဒသမ်ားကို ေဘာလခဲႏွင့္ ပူးေပါင္းၿပီး၊ ေဘာလခဲ အႀကီးအကဲ၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ေအာက္သို႔ လႊဲေပးလုိက္သည္။ သို႔ႏွင့္ ေျမာက္ပုိင္းေဘာလခဲေဒသသည္ ၾကယ္ဘိုးႀကီး ေဒသေျမာက္ဖက္တြင္ ရွိလာသည္။ (ဤေနရာတြင္ မွတ္ခ်က္ျပဳရန္လုိအပ္ပါသည္။ ကရင္နီေဒသတြင္ အဓိကအားျဖင့္ ကႏၲာရဝတီေဒသ (အေရွ႕ပိုင္း ကရင္နီေဒေသ)ႏွင့္ ေဘာလခဲေဒသ (အေနာက္ပုိင္း)တို႔ ပါဝင္သည္။ သို႔ေသာ္ ေဘာလခဲေဒသတြင္ အလယ္၌ ၾကယ္ဘိုးႀကီးေဒသကို ဖြဲ႔စည္းလိုက္ေသာ ေၾကာင့္ ေျမာက္ေဘာလခဲ၊ ေတာင္ေဘာလခဲဟုျဖစ္လာသည္။ ေတာင္ႏွင့္ ေျမာက္ ေဘာလခဲေဒသကို အႀကီးအကဲတဦးကသာ အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ သို႔ျဖင့္ ကရင္နီနယ္ေျမေဒသတြင္ ကႏၲာရဝတီ၊ ေဘာလခဲႏွင့္ ၾကယ္ဘုိးႀကီးနယ္ေျမ ေဒသမ်ား ပါဝင္သည္။ နယ္ေျမေဒသတခုစီကို ေစာျဖာဒူး (SAO-HPYA-DU) ဟုေခၚသည့္ အႀကီးအကဲတဦးစီက ၿဗိတိသွ်လက္ေထာက္ႏုိင္ငံျခားေရး အရာရွိတဦး၏ အႀကံဉာဏ္ကို ရယူၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ကြပ္ကဲရသည္။

(ဤေနရာတြင္ ဖါးကန္႔အေၾကာင္းအရာ၊ နာမ္မဲခံုႏွင့္ေနာက္ပုလဲ နယ္ေျမေဒသမ်ားအား ေဘာလခဲႏွင့္ ပူးေပါင္းသည့္ အေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဤသို႔ မွတ္ခ်က္ေရးသားထားသည္။ ဖါးကန္႔နာမည္သည္ ေဖါဘန္႔ျဖစ္ႏုိင္သည္။ “ေဖါ” အဓိပၸါယ္က “က်ီ-စပါးက်ီ”ျဖစ္သည္။ လမ္း ပမ္းဆက္သြယ္မႈ ေတာေတာင္ထူထပ္မႈ ၾကမ္းတမ္းမႈမ်ားေၾကာင့္ အုပ္ခ်ဳပ္သူ ဖါးဘန္႔ကခြဲေဝသြားပံုျဖစ္ဟန္တူသည္။ တနည္းအားျဖင့္ ဖယ္ဒရယ္သေဘာ ပံုအသြင္တူသည္။ အဂၤလိပ္ေခတ္က နာမ္မဲ့ခုန္ႏွင့္ ေနာက္ပုလဲတို႔တြင္ ရိုးရာ ဓေလ့အရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေမြဆက္ခံမည္လူ မရွိသျဖင့္ အမ်ားနယ္သူနယ္သားဆႏၵ ေမးျမန္းၿပီး၊ ေဘာလခဲေစာ္ဘြား လက္ေအာက္ခံ ျဖစ္ခဲ့ျခင္းသည္ ဒီမုိကေရစီ စတင္ေပါက္ဖြားလာသည္ဟု ေခၚႏုိင္ေလာက္သည္။)

ကရင္နီေဒသတြင္ သယံဇာတေပါၾကြယ္ဝသည္။ ရာသီဥတုႏွင့္ဘူမိ ေဗဒအေျခအေနမ်ားအရ အရည္အေသြးေကာင္းသည့္ ဓာတ္သတၱဳမ်ားႏွင့္ အနက္စင္းရွိသည့္ ကြ်န္းသစ္မ်ား လာေရာက္ထုတ္ယူ ဝယ္ယူၾကသျဖင့္ ေဘာလခဲႏွင့္ ကႏၲာရဝတီ နယ္ေျမေဒသမ်ားမွ အႀကီးအကဲမ်ားသည္ အခြန္ အေကာက္မ်ား ရရွိၾကသည္။

ကရင္နီနယ္ေျမေဒသကို လန္ဒန္ရွိ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနမွတုိက္ ရုိက္အုပ္ခ်ဳပ္သည္ဆိုပါေသာ္လည္း ျပည္နယ္ေငြစာရင္းမ်ားကို ရွမ္းျပည္၊ ေတာင္ႀကီးရွိ ၿဗိတိသွ်အေရးပုိင္ (RESIDENT) က ထိန္းသိမ္းထားသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကရင္နီနယ္သည္ ၿဗိတိသွ် အုပ္ခ်ဳပ္မႈေခတ္တြင္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ခံ (PROTECTORATE STATE) နယ္ေျမေဒသျဖစ္သည္။

ဂ်ပန္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေခတ္သို႔ ေျပာင္းလဲေရာက္ရွိလာသည့္အခါ ကရင္နီနယ္ေျမေဒသ၏ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးကိစၥမ်ားကို ရန္ကုန္ရွိ ဂ်ပန္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဗဟိုအဖြဲ႔က တုိက္ရုိက္ကုိင္တြယ္စီမံသည္။ ဤေနရာတြင္ ေဖာ္ျပလိုသည္မွာ (၁၉၄၅)ခုႏွစ္ ဂ်ပန္စစ္တပ္မ်ား ဆုတ္ခြာၾကသည့္အခါ ကယန္း၊ ပေဒါင္းမ်ားႏွင့္ ကယန္း၊ ဃငန္းတို႔က ေမာင္းပုိင္ သို႔မဟုတ္ မုန္းပုိင္ သုိ႔မဟုတ္ မိုးၿဗဲနယ္ေျမေဒသႏွင့္ ေဘာလခဲ ေျမာက္ပုိင္းေဒသတို႔ရွိ ၿဗိတိသွ် ေျပာက္ၾကားတပ္အဖြဲ႔အမွတ္ (၁၃၆)ႏွင့္ပူးတြဲ၍ ဂ်ပန္တပ္မ်ားကို ေတာ္လွန္ တုိက္ခုိက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ဂ်ပန္မ်ား ေျမာက္မ်ားစြာေသေၾက၊ ဒဏ္ရာရ ထိခုိက္ျခင္းခံၾကရသည္။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မွာ ပေဒါင္အမ်ိဳးသား သုိင္းဘဟန္ျဖစ္သည္။ ဤပုဂၢိဳလ္၏ဇာတိဌာနမွာ မုန္းပုိင္း(မိုးၿဗဲ) (ထိုအခါက ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ပါဝင္ေနခဲ့သည္) ျဖစ္သည္။ (မွတ္ခ်က္။ ။ မုန္းပုိင္ (MONG PAI) ကို ရွမ္းဘာသာျဖင့္ မုန္းဖိုင္းဟု ေခၚေဝၚၿပီး မိုးၿဗဲဟုအမ်ားသိၾကသည္။ မိုးၿဗဲကို ရွမ္းေစာ္ဘြားက အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ လူဦးေရ (၉ဝ) ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔မွာ ကယန္းလူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္သည္။

ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းသည္ ပေဒါင္သိုင္းဘဟန္၏ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရးစိတ္ဓာတ္ကို ၾကားသိရေသာအခါ ၄င္းပုဂၢိဳလ္ႀကီးအား ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ထဲသို႔ ကရင္နီနယ္ေျမေဒသ ပါဝင္လာေစေရးအတြက္ စည္းရံုးရန္ တာဝန္ေပးအပ္ခဲ့ပါသည္။ မူလ ကရင္နီေခါင္းေဆာင္ အခ်ိဳ႔က ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ ဆႏၵမရွိ။ တံု႔ဆုိင္းေႏွးေကြး ေနၾကသည္။ စိတ္ပါလက္ပါ မရွိၾကေပ။ (မူလ ကရင္နီေခါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္သည့္ ဦးေစာသိန္း၊ ဦးဘီ၊ ဦးကိလဘာရာဆူတို႔သည္ ကရင္နီေဒသ၏ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ေနာက္ပုိင္းတြင္ ကရင္နီေခါင္းေဆာင္မ်ားမွာ ဦးေအျမေလး၊ ဦးစိန္၊ ေစာ္ဘြားေစာေရႊ၊ ျမိဳ႕အုပ္ ဦးလြီးဖီ တို႔ျဖစ္ၾကၿပီး၊ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ပူးေပါင္းၾကသည္။) ပင္လံုညီလာခံသို႔လည္း တက္ေရာက္ျခင္း မရွိသည့္ျပင္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္တြင္လည္း လက္မွတ္ ေရးထုိးခဲ့ျခင္းမရွိခဲ့ေပ။ သို႔ ေသာ္ အျခားတဖက္တြင္ သိုင္းဘဟန္သည္ အျခားကရင္နီေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ျမန္မာႏုိင္ငံႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ စည္းရံုးၾကိဳးပမ္းမႈကို (၁၉၄၈)ခုႏွစ္၊ လြတ္လပ္ေရးမရရွိေသးမီ အခ်ိန္ကေလးမွာပင္ ေအာင္ျမင္မႈရရွိလုိက္သည္။ ကယန္း၊ ပေဒါင္ မ်ိဳးခ်စ္ႀကီးျဖစ္သူ သုိင္းဘဟန္(နာမည္ရင္း ဦးဂ်ဴးလီးယပ္(စ္) သိုင္းဘဟန္)အား ၿဗိတိသွ်တို႔က အမ္ဘီအီး ဘြဲ႔ကိုေပးေသာ္လည္း လက္မခံခဲ့ေပ။ သို႔ေသာ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းက ၄င္းအား ရဲေဘာ္တဦးတေယာက္အျဖစ္ ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳေသာ စာကိုမူ ဝမ္းေျမာက္ ဝမ္းသာ လက္ခံသိမ္းဆည္းထားသည္ဟု သိရသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ လြတ္လပ္ေရးရရွိၿပီးေသာအခါ သုိင္းဘဟန္၏ မုိးၿဗဲ (မုန္းပုိင္း-မုန္းဖုိင္း)ေဒသကို ကရင္နီနယ္ေျမေဒသတြင္းသို႔ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒအရပူးေပါင္းလုိက္သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံလြတ္လပ္ေရးရရွိၿပီး ေနာက္တြင္ ကရင္နီနယ္ေျမေဒသ၌ ဖဆပလအစိုးရအဖြဲ႔ပုိင္းႏွင့္ေကအင္ဒီအို အဖြဲ႔ပုိင္းတို႔ ပဋိပကၡျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ ေနာင္တြင္ ဤပဋိပကၡသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းသို႔ ျပန္႔ႏွံ႔သြားသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအေျခအေနေကာင္းမြန္လာၿပီး တည္ၿငိမ္လာသည့္အခါ ကရင္နီေရးရာဝန္ႀကီးဌာနကို ကရင္နီျပည္နယ္ဟု သတ္မွတ္လုိက္ၿပီး၊ ကရင္နီ ဟူေသာေဝါဟာရမွ “ကယား”အမည္သို႔ ေျပာင္းလဲေခၚတြင္သည္။ ဤ ေနရာတြင္ ေဖၚျပလုိသည္မွာ သုိင္းဘဟန္သည္ အခ်ိန္မေရာက္မီကြယ္လြန္ သြားၿပီးေနာက္ ၄င္း၏ ဇာတိနယ္ေျမေဒသျဖစ္သည့္ မုန္းပုိင္(မိုးၿဗဲ) ေဒသကို ကယားျပည္နယ္မွ ရွမ္းျပည္နယ္သို႔ ထည့္သြင္းေပးလုိက္သည္။ သုိင္းဘဟန္ သည္ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ မိမိ၏နယ္ေျမေဒသ အက်ိဳးအတြက္ အထူးတလည္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

ႏုိင္ငံေရးကိစၥမ်ားကို ႏုိင္ငံေရးနည္းလမ္းအရ လူပ္ရွားမႈႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈဆုိင္ရာ နည္းဗ်ဴဟာမ်ားသည္ ေႏွးေကြးျခင္းမွ ျမန္ဆန္ေသာ အေျပာင္းအလဲမ်ား၊ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းစရာမွ ခ်မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္မႈမ်ား၊ သံသယမ်ားမွ ယံုၾကည္မႈမ်ား၊ ခြင့္လႊတ္မႈ၊ ခ်စ္ၾကည္ေလးစားမႈ မ်ားကို ေဖၚထုတ္ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ ၄င္းျပင္ တဦးႏွင့္တဦး ယံုၾကည္စြာ နားလည္မႈတည္ေဆာက္ၾကကာ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ၾကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားျဖင့္ (တုိင္းျပည္)စည္ပင္သာယာဝေျပာမည္။

ကရင္နီမ်ား ေတြ႔ၾကံဳျဖတ္သန္းခဲ့ရေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားမွ သို႔ မဟုတ္ သမုိင္းသင္ခန္းစာရယူမိသည္မွာ လက္နက္ကုိင္စြဲျခင္းအားျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္၍ မရရွိႏုိင္။ တဦးႏွင့္တဦး ခြင့္လႊတ္ၿပီး အတူတကြ နားလည္ ခ်စ္ၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ၾကမွသာ စည္လံုးညီညြတ္မႈကို ရရွိကာ ေကာင္းမြန္ေသာ လူ႔ဘဝကိုရရွိၿပီး အနာဂတ္အတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစမည္သာျဖစ္သည္။ ။

ကယားအမ်ိဳးသားတဦး

No comments:

Post a Comment